Tenis i liczenie punktów to temat, który dla początkujących kibiców bywa dość zagadkowy. Dlaczego w tenisie nie liczy się po prostu 1, 2, 3? Skąd wzięło się 15, 30, 40 i czym właściwie jest gem? W tym artykule wyjaśniamy zasady punktacji w tenisie krok po kroku – od pojedynczej wymiany aż po wygranie seta i meczu.
Tenis – liczenie punktów w gemie
Podstawową jednostką punktacji w tenisie jest gem. Aby wygrać gema, zawodnik musi zdobyć co najmniej cztery punkty i mieć przewagę dwóch punktów nad rywalem.
Punkty w gemie liczone są w nietypowy sposób:
- 0 punktów – „zero”
- 1 punkt – 15
- 2 punkty – 30
- 3 punkty – 40
- 4 punkt (przy przewadze 2 punktów) – wygrany gem
Jeśli obaj zawodnicy mają po 40 punktów, mamy tzw. równowagę (deuce). Wtedy trzeba zdobyć dwa kolejne punkty:
- pierwszy daje „przewagę”,
- drugi kończy gema.
Jeśli zawodnik z przewagą przegra punkt – wracamy do równowagi.
Skąd wzięło się 15, 30, 40 w tenisie?
Pochodzenie systemu punktacji w tenisie sięga średniowiecznej Francji. Istnieje kilka teorii:
-
Teoria zegara
Najbardziej popularne wyjaśnienie mówi, że system 15, 30, 40 pochodzi od tarczy zegara. Każdy zdobyty punkt przesuwał wskazówkę o 15 minut:
- 15
- 30
- 45
- 60 (koniec gema)
Z czasem zamiast 45 zaczęto używać 40 – prawdopodobnie po to, by uprościć komunikację i szybciej wymawiać wynik.
-
Teoria zakładów pieniężnych
Inna hipoteza mówi, że punkty odnosiły się do stawek pieniężnych w dawnych grach towarzyskich.
Nie ma stuprocentowo potwierdzonej wersji, ale teoria zegara jest uznawana za najbardziej prawdopodobną.
Ile gemów trzeba wygrać, żeby wygrać seta?
Aby wygrać set w tenisie, zawodnik musi zdobyć:
- minimum 6 gemów
- oraz mieć przewagę co najmniej 2 gemów
Przykłady:
- 6:4 – set wygrany
- 6:3 – set wygrany
- 6:5 – gra toczy się dalej
- 7:5 – set wygrany
Jeśli wynik wynosi 6:6, rozgrywany jest tie-break (w większości turniejów).
Jak działa tie-break?
Tie-break to specjalna dogrywka, która decyduje o wyniku seta przy stanie 6:6.
W tie-breaku punkty liczy się już klasycznie:
- 1, 2, 3, 4…
Aby wygrać tie-break:
- trzeba zdobyć minimum 7 punktów
- i mieć przewagę 2 punktów
Przykłady:
- 7:5 – wygrany tie-break
- 8:6 – wygrany tie-break
- 7:6 – gra trwa dalej, bo brak przewagi dwóch punktów
Wyjątek stanowi tzw. super tie-break, który rozgrywany jest według tych samych zasad, ale do 10 punktów, a nie 7. Stosowany jest w niektórych turniejach, czasem jako sposób rozstrzygnięcia ostatniego seta przy stanie 6:6, a czasem w zastępstwie ostatniego seta.
Ile setów trzeba wygrać, żeby wygrać mecz?
To zależy od rodzaju turnieju:
Mecze do dwóch wygranych setów (Best of 3)
- standard w turniejach kobiecych
- większość turniejów ATP
Mecze do trzech wygranych setów (Best of 5)
- turnieje wielkoszlemowe w rywalizacji mężczyzn
Tenis – liczenie punktów krok po kroku
- Punkt wygrywa wymianę.
- Punkty składają się na gema (15, 30, 40, gem).
- Gemy składają się na seta (minimum 6 gemów).
- Sety składają się na mecz (2 lub 3 wygrane sety).
Dlaczego system punktacji w tenisie jest tak nietypowy?
Tenis wywodzi się z dawnych gier dworskich, gdzie tradycja była ważniejsza niż uproszczenia. Nietypowe liczenie punktów w tenisie stało się elementem charakterystycznym tej dyscypliny i przetrwało do dziś.
Choć początkowo może wydawać się skomplikowane, w praktyce jest bardzo logiczne – wystarczy zrozumieć strukturę: punkt → gem → set → mecz.
Podsumowanie
Tenis – liczenie punktów to system oparty na historycznej tradycji, który obejmuje:
- punkty (15, 30, 40),
- gemy,
- sety,
- tie-break,
- mecze do 2 lub 3 wygranych setów.
Po opanowaniu podstaw śledzenie meczu tenisowego staje się znacznie prostsze i bardziej emocjonujące. Warto pamiętać, że nie da się wygrać gema bez dwóch punktów przewagi oraz nie da się wygrać seta bez dwóch gemów przewagi – remis 6:6 w gemach oznacza konieczność rozegrania tie-breaka lub super tie-breaka, gdzie znów potrzebne są dwa punkty przewagi.
