Niezapomniane chwile Mistrzostw Świata: Johan Cruyff odmówił gry na MŚ w 1978 roku w Argentynie

Kiedy w 1977 roku w kinach gromadziły się tłumy ludzi, aby obejrzeć film “Gwiezdne wojny: Nowa nadzieja”, stacje radiowe grały “Dancing Queen” zespołu ABBA, a na półki w sklepach trafiły pierwsze komputery Apple II, pewien holenderski piłkarz Johan Cruyff był na szczycie popularności.

Jednak zaledwie rok później, w 1978 roku, w przededniu Mistrzostw Świata w Argentynie, Cruyff podjął kontrowersyjną decyzję. Odmówił wyjazdu na mundial. Tym samym zrezygnował z międzynarodowej kariery. Na temat motywacji piłkarza spekulowano jeszcze przez następnych kilkadziesiąt lat.

Johan Cruyff

Wymieniano kilka powodów rezygnacji Holendra z udziału w mundialu w 1978 roku. Od złej sytuacji politycznej w Argentynie i niechęci do rządów junty wojskowej w tym kraju, po plotki o kłótniach dotyczących premii finansowych i rodzaju butów, które miałyby być reklamowane przez piłkarza. Teorii na temat decyzji Cruyffa było mnóstwo.

Cruyff, futbol totalny i Mistrzostwa Świata w 1974 roku

W 1974 roku w Niemczech Zachodnich odbyły się Mistrzostwa Świata. Cruyff był czołowym zawodnikiem słynnej holenderskiej reprezentacji, która grała według systemu futbolu totalnego. Chociaż drużyna Holandii była faworytem tych rozgrywek, ostatecznie zdobyła tylko srebrny medal. Zarówno dla kibiców Oranje, jak i purystów futbolowych była to tragedia.

Twórcą futbolu totalnego był selekcjoner reprezentacji Holandii Rinus Michels. Razem z kapitanem zespołu Johanem Cruyffem i innymi holenderskimi piłkarzami, takimi jak Ruud Krol, Rob Rensenbrink, Johan Neeskens, Johnny Rep i Piet Keizer, ogrywali przeciwników za pomocą taktyki, która wykorzystywała maksymalnie możliwości wszystkich pozycji boiskowych.

Podczas Mistrzostw Świata w Niemczech Zachodnich reprezentacja Holandii rozegrała znakomite spotkania i ostatecznie dotarła do finału turnieju. Zespół został uznany za najlepszą drużynę mundialu. Natomiast Johan Cruyff zdobył aż trzy razy Złotą Piłkę. Wyróżnienia te piłkarz otrzymał między 1971 a 1974 rokiem. Poza tym sportowca wybrano najlepszym zawodnikiem turnieju w Niemczech Zachodnich, chociaż de facto nie miał okazji zdobyć największej nagrody mundialu.

Drużyna Holandii wygrała pięć z sześciu meczów w drodze do finału w Monachium: z Argentyną (4:0), NRD (2:0) i Brazylią (2:0). Przed finałem na Stadionie Olimpijskim w Monachium Holendrzy byli murowanym faworytem do zwycięstwa.

W trakcie meczu finałowego przeciwko gospodarzom Holandia strzeliła gola już po dwóch minutach. Bramkę z rzutu karnego zdobył Johan Neeskens. Niemcy nie zdążyli jeszcze nawet dotknąć piłki, a już stracili gola. Jako pierwszy z Niemców futbolówkę dotknął właśnie pokonany przez Neeskensa bramkarz Sepp Meier. Było to w momencie, gdy wyciągał piłkę z bramki po zdobytym przez Holendrów golu. Chociaż oczekiwano, że wyczyn Neeskensa poprowadzi Holendrów do triumfu, okazało się zupełnie inaczej.

Drużyna z Niemiec Zachodnich zmieniła swoją grę i zdominowała drugą połowę meczu. Holendrzy po raz pierwszy w trakcie turnieju zostali w tyle, stracili pewność siebie i już się nie podnieśli. Pomimo bólu po porażce pojawiły się też okruchy optymizmu. Zespół był młody, sam Johan Cruyff miał zaledwie 27 lat. Piłkarze byli gotowi zapomnieć o klęsce z 1974 roku, wygrywając mundial w 1978 roku. Jednak sprawy miały przybrać nieoczekiwany obrót.

Kwalifikacje do Mistrzostw Świata 1978 i zakończenie kariery Cruyffa

Reprezentacja Holandii udanie przeszła przez fazę kwalifikacji do Mistrzostw Świata w 1978 roku. Holendrzy znaleźli się w grupie ze swoimi sąsiadami Belgami oraz z Irlandią Północną i Islandią.
Uwielbiany trener Rinus Michels odszedł. Zastąpił go w połowie sezonu Austriak Ernst Happel. Jednak dzięki Cruyffowi, który był “dyrygentem zespołu”, Holandia odniosła w eliminacjach do mundialu sukces. Oranje znaleźli się na czele grupy, odnosząc pięć zwycięstw w sześciu meczach.

Po uzyskaniu przez Oranje kwalifikacji, Johan Cruyff zszokował wszystkich swoją decyzją. Otóż ogłosił zamiar wycofania się z międzynarodowej piłki nożnej w wieku zaledwie 30 lat.

Decyzja o wycofaniu się z międzynarodowych rozgrywek była jak grom z jasnego nieba. Uznano ją za ogromny cios dla Holandii i ostateczne pogrzebanie szans na wzniesienie trofeum Pucharu Świata następnego lata w Argentynie.
Ludzie natychmiast zaczęli się domagać logicznego uzasadnienia decyzji podjętej przez Cruyffa. Pojawiło się mnóstwo pogłosek na temat odejścia piłkarza.

Oświadczenia polityczne, napięte relacje i promowanie produktu

Najpopularniejsza plotka dotycząca powodów przejścia Cruyffa na emeryturę, związana była z sytuacją polityczną w Argentynie. W 1976 roku, zaledwie dwa lata przed tym, jak miały się tam odbyć mistrzostwa świata, junta wojskowa kierowana przez Jorge Rafaela Videlę przejęła kontrolę nad krajem w brutalnym zamachu stanu.

Decyzja dotycząca przyznania Argentynie Mistrzostw Świata w 1978 roku wzbudziła ogromne kontrowersje wśród społeczności międzynarodowej. Wszystko z powodu licznych doniesień o łamaniu praw człowieka, a także tajemniczych zniknięciach argentyńskich dysydentów. Jednocześnie mimo odgłosów oburzenia żaden z krajów, które zakwalifikowały się do turnieju, nie zbojkotował go.
Co ciekawe, Holandia była jednym z największych krytyków Argentyny i FIFA przed mistrzostwami w 1978 roku. Jednak wkrótce okazało się, że za słowami oburzenia ze strony Oranje, nie poszły konkretne działania. Wielu spekulowało, iż Cruyff był sfrustrowany podejściem własnego kraju. To miało doprowadzić do przejścia napastnika na sportową emeryturę.

Wydawało się, że powyższa teoria znakomicie pasowała do osoby słynnego piłkarza. Cruyff często wtrącał się w kwestie polityczne, a odmowa wzięcia udziału w Mistrzostwach Świata organizowanych przez opresyjny reżim był zgodna z jego charakterem. Kiedy Cruyff podpisał kontrakt z Barceloną i odszedł z Ajaksu w 1973 roku, ujawnił, że cieszy się, że nie dołączył do Realu Madryt z powodu powiązania klubu z hiszpańskim dyktatorem generałem Francisco Franco. Cruyff znany był ze swojej szczerości, dlatego łatwo było uwierzyć w to, iż podjęte przez niego działania były jednoosobowym bojkotem Mistrzostw Świata 1978 w Argentynie.

Mówiono także o innej, bardziej prozaicznej przyczynie decyzji podjętej przez Cruyffa. Holenderska supergwiazda miała lukratywny kontrakt z Pumą, podczas gdy holenderska drużyna narodowa była sponsorowana przez jej rywala, Adidasa. Rzekomo ​​tarcia między tymi gigantami odzieży sportowej zmusiły Cruyffa do przejścia na emeryturę przed Mistrzostwami Świata. Jednakże nawet w dzisiejszych czasach teoria ta wydaje się co najmniej dziwaczna.

W 2008 roku ukazała się książka, którą napisał były kolega Cruyffa z Barcelony Carles Rexach. Autor stwierdził w niej, że ​​to nie Argentyna rządzona przez Videlę ani kwestia dotycząca reklamy odzieży sportowej stały za przejściem na emeryturę Cruyffa. Prawdziwym powodem miała być presja ze strony jego żony i rodziny.

W swojej książce Rexach stwierdził, że żona Cruyffa, Danny, powiedziała Johanowi, że nie poradzi sobie sama będąc z dala od niego przez miesiąc. Holenderski kapitan zdecydował się więc zostać ze swoją kobietą, zamiast poprowadzić swój kraj w kolejnym mundialu.
Krótko po tym sam Cruyff wyjawił tajemnicę, której rozwikłaniem zajmowano się przez trzy dekady.

Cruyff i próba porwania, która zakończyła jego międzynarodową karierę

W szczerym wywiadzie dla barcelońskiego Radia Cataluyna w 2008 roku Johan Cruyff wyjawił powód, który zaważył na podjętej przez niego decyzji o odejściu z reprezentacji Holandii przed Mistrzostwami Świata w 1978 roku. Okazało się, że powodem była wrogość wobec piłkarza i jego najbliższych. Nikt nie spodziewał się, iż była ona tak ogromna.

Cruyff szczegółowo opisał próbę porwania jego samego oraz jego rodziny. Do incydentu doszło w ich domu w Barcelonie w 1977 roku. „Miałem karabin przy głowie, byłem związany, moja żona także, dzieci były w mieszkaniu w Barcelonie” – wyznał.

Trzykrotny zdobywca Złotej Piłki nie ujawnił, jak zakończyła się ta groźna sytuacja. Natomiast przyznał, że od tej chwili jego dom został objęty ścisłą ochroną policyjną przez następne cztery miesiące. Z kolei jego dzieci chodziły do i ze szkoły w towarzystwie policjantów.
Cruyff uważał, że podróżowanie na Mistrzostwa Świata w odległej Ameryce Południowej, nie wchodzi w rachubę ze względu na dobro jego rodziny.

„Aby zagrać w Mistrzostwach Świata, musisz być gotowym na 200%” – powiedział Cruyff. „Są chwile, kiedy w życiu ważne są inne wartości” – podkreślił.

„Przychodzi taki czas, kiedy mówisz „dość”. Nadchodzi czas, kiedy inne rzeczy są po prostu ważniejsze. Dzieci szły do ​​szkoły w towarzystwie policji” – dodał piłkarz.

„Policja spała w naszym domu przez trzy lub cztery miesiące. Chodziłem na mecze z ochroniarzem. Wszystkie te rzeczy zmieniają twój punkt widzenia na wiele spraw. Chcieliśmy to zatrzymać. Stać nieco bardziej rozsądnymi. To był moment, w którym rzuciłem piłkę nożną, po tym nie mogłem już grać w Mistrzostwach Świata” – stwierdził.
Cruyff całkowicie wycofał się z futbolu w 1978. Sportowiec wrócił do piłki na krótko w wieku 31 lat. Wówczas Holender został zawodnikiem Los Angeles Aztecs w Północnoamerykańskiej Lidze Piłki Nożnej. W 1981 roku powrócił do Europy i grał w hiszpańskim Levante.

W międzyczasie Holandia, pod wodzą Ernsta Happela, ponownie dotarła do finału Mistrzostw Świata w Argentynie. Wielu kibiców uważało przed turniejem, że jest to niemożliwe bez Johanna Cruyffa w drużynie. Jednak w meczu finałowym gospodarze mundialu pozbawili Oranje marzeń. Holendrzy ulegli Argentynie po dogrywce.

Kibice rozpaczali z powodu nieobecności Johanna Cruyffa w zespole. Wielu twierdziło, że Holandia wygrałaby, gdyby słynny piłkarz grający z numerem 14 był na mistrzostwach. Ostatecznie druga z kolei porażka Holendrów na finale Mistrzostw Świata oznaczała koniec ery futbolu totalnego.

Od tego czasu Holandia dotarła tylko do jednego finału Mistrzostw Świata (w 2010 roku). Chociaż zespół z Marco van Bastenem, Ruudem Gullitem i Frankiem Rijkaardem zanotował dobry występ na Mistrzostwach Europy w 1988 roku, nadal powszechnie uważa się, że Holendrzy nie są w stanie odnieść satysfakcjonujących wyników w rozgrywkach międzynarodowych.

Sprawdź również: Bitwa o Santiago w 1962 r. najbrutalniejszym meczem w historii?